COVID-19 και καρδιά: Τι πρέπει να γνωρίζουμε σήμερα;

Η λοίμωξη από τον κορωνοϊό SARS-CoV-2 έγινε γνωστή κυρίως για τις επιπλοκές που μπορεί να προκαλέσει από το αναπνευστικό σύστημα. Από τα πρώτα χρόνια της πανδημίας, όμως, διαπιστώσαμε ότι σε ορισμένους ασθενείς μπορεί να επηρεαστεί και το καρδιαγγειακό σύστημα.

Σήμερα γνωρίζουμε πολύ περισσότερα για αυτές τις επιπλοκές. Παράλληλα, συναντάμε αρκετούς ανθρώπους που, ακόμη και μετά την ανάρρωση από μια σχετικά ήπια λοίμωξη, αναφέρουν ταχυκαρδίες, αίσθημα παλμών, εύκολη κόπωση ή δυσκολία στην αναπνοή.

Πότε πρέπει να μας ανησυχούν αυτά τα συμπτώματα; Χρειάζεται καρδιολογικός έλεγχος μετά από κάθε λοίμωξη; Και πότε μπορεί κάποιος να επιστρέψει στις συνηθισμένες του δραστηριότητες;

Ας προσπαθήσουμε να απαντήσουμε σε μερικές από τις συχνότερες ερωτήσεις.

1. Μπορεί η COVID-19 να προκαλέσει προβλήματα στην καρδιά;

Ναι, αν και αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος που νοσεί κινδυνεύει να εμφανίσει καρδιακή βλάβη.

Η λοίμωξη μπορεί να επηρεάσει την καρδιά με διαφορετικούς τρόπους.

Σε σοβαρές περιπτώσεις, ο υψηλός πυρετός, η έντονη φλεγμονή, η ταχυκαρδία και η μείωση του οξυγόνου στο αίμα αυξάνουν τις απαιτήσεις του οργανισμού και επιβαρύνουν ιδιαίτερα ανθρώπους με προϋπάρχουσα καρδιοπάθεια.

Η λοίμωξη μπορεί επίσης να συνδέεται με διαταραχές του καρδιακού ρυθμού, θρομβωτικές επιπλοκές και, σπανιότερα, με φλεγμονή του καρδιακού μυός ή του περικαρδίου.

Ιδιαίτερη σημασία έχει να διακρίνουμε τη σοβαρή καρδιακή επιπλοκή από τα συχνότερα και συνήθως παροδικά συμπτώματα που μπορεί να συνοδεύουν οποιαδήποτε ίωση.

2. Τι είναι η μυοκαρδίτιδα και πώς σχετίζεται με την COVID-19;

Μυοκαρδίτιδα ονομάζουμε τη φλεγμονή του καρδιακού μυός.

Μπορεί να εμφανιστεί μετά από διάφορες λοιμώξεις και αποτελεί μία από τις πιθανές, αλλά όχι συχνές, καρδιακές επιπλοκές της COVID-19.

Τα συμπτώματα ποικίλλουν. Ο ασθενής μπορεί να παρουσιάσει πόνο στο στήθος, δύσπνοια, αίσθημα παλμών ή ασυνήθιστη μείωση της αντοχής του. Σε σοβαρότερες περιπτώσεις μπορεί να επηρεαστεί η λειτουργία της καρδιάς ή να εμφανιστούν σημαντικές αρρυθμίες.

Η διάγνωση δεν τίθεται μόνο από τα συμπτώματα. Ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να χρειαστούν ηλεκτροκαρδιογράφημα, εξετάσεις αίματος όπως η τροπονίνη, υπερηχογράφημα καρδιάς και, όταν υπάρχει ένδειξη, μαγνητική τομογραφία καρδιάς.

Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι μια ταχυκαρδία μετά από λοίμωξη δεν σημαίνει από μόνη της ότι υπάρχει μυοκαρδίτιδα.

3. Γιατί αισθάνομαι την καρδιά μου να χτυπά γρήγορα μετά την COVID-19;

Το αίσθημα παλμών είναι ένα από τα συμπτώματα που αναφέρονται σχετικά συχνά κατά τη διάρκεια ή μετά από μια λοίμωξη.

Οι αιτίες μπορεί να είναι πολλές.

Ο πυρετός, η αφυδάτωση, η έλλειψη ύπνου, η αναιμία, η μειωμένη φυσική κατάσταση έπειτα από ημέρες ακινησίας ή η έντονη ανησυχία μπορούν να αυξήσουν τους καρδιακούς παλμούς.

Σε ορισμένους ανθρώπους παρατηρούνται επίσης διαταραχές στη ρύθμιση του αυτόνομου νευρικού συστήματος, που μπορεί να προκαλούν υπερβολική αύξηση των σφυγμών, ιδιαίτερα κατά την όρθια στάση.

Υπάρχουν, βέβαια, και περιπτώσεις στις οποίες τα συμπτώματα οφείλονται σε πραγματική καρδιακή αρρυθμία.

Γι’ αυτό έχει σημασία να αξιολογούμε πότε εμφανίζονται οι ταχυκαρδίες, πόσο διαρκούν, αν συνοδεύονται από άλλα συμπτώματα και τι δείχνει το ηλεκτροκαρδιογράφημα ή, όπου χρειάζεται, η καταγραφή με Holter.

4. Πότε πρέπει να ανησυχήσω για πόνο στο στήθος ή δύσπνοια;

Η δυσφορία στο στήθος και η δύσπνοια δεν σημαίνουν πάντοτε ότι υπάρχει καρδιακή πάθηση.

Μπορεί να σχετίζονται με τη λοίμωξη του αναπνευστικού, μυοσκελετικό πόνο, μειωμένη φυσική αντοχή ή άλλες αιτίες.

Δεν πρέπει, όμως, να αποδίδονται αυτόματα στον κορωνοϊό χωρίς αξιολόγηση.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε έντονο ή επίμονο πόνο στο στήθος, σημαντική δυσκολία στην αναπνοή, λιποθυμία ή απότομη επιδείνωση της γενικής κατάστασης.

Αυτά τα συμπτώματα απαιτούν επείγουσα ιατρική εκτίμηση, καθώς μπορεί να υποδηλώνουν σοβαρά προβλήματα, όπως οξύ στεφανιαίο σύνδρομο, πνευμονική εμβολή ή άλλη σημαντική καρδιοαναπνευστική επιπλοκή.

Ειδικά ο πόνος στο στήθος δεν πρέπει ποτέ να θεωρείται ακίνδυνος μόνο και μόνο επειδή εμφανίστηκε κατά τη διάρκεια μιας ίωσης.

5. Τι είναι το σύνδρομο Long COVID;

Σε ορισμένους ασθενείς τα συμπτώματα επιμένουν ή επανεμφανίζονται για μεγάλο διάστημα μετά την αρχική λοίμωξη.

Η κατάσταση αυτή είναι γνωστή ως Long COVID και μπορεί να περιλαμβάνει επίμονη κόπωση, δύσπνοια, ταχυκαρδίες, αίσθημα παλμών, δυσκολία συγκέντρωσης και μειωμένη αντοχή στη σωματική προσπάθεια.

Δεν πρόκειται πάντοτε για ένα ενιαίο πρόβλημα με μία συγκεκριμένη αιτία.

Σε κάποιους ασθενείς μπορεί να διαπιστωθεί μια οργανική επιπλοκή, ενώ σε άλλους οι συνηθισμένες εξετάσεις δεν αποκαλύπτουν σημαντική βλάβη, παρά το γεγονός ότι τα συμπτώματα είναι πραγματικά και επηρεάζουν την καθημερινότητά τους.

Σημαντικό είναι επίσης ότι ορισμένοι άνθρωποι παρουσιάζουν επιδείνωση των συμπτωμάτων τους μετά από σωματική ή πνευματική προσπάθεια. Σε αυτές τις περιπτώσεις δεν είναι σωστό να επιμένουμε σε ένα γενικό πρόγραμμα ολοένα και εντονότερης άσκησης χωρίς προηγούμενη αξιολόγηση.

Η αντιμετώπιση χρειάζεται να προσαρμόζεται στα συμπτώματα και στις ανάγκες κάθε ασθενούς.

6. Χρειάζομαι καρδιολογικό έλεγχο μετά από κάθε λοίμωξη COVID-19;

Όχι απαραίτητα.

Ένας άνθρωπος που πέρασε μια ήπια λοίμωξη, ανάρρωσε πλήρως και δεν παρουσιάζει καρδιολογικά συμπτώματα δεν χρειάζεται αυτομάτως ηλεκτροκαρδιογράφημα, Triplex, Holter ή άλλες εξετάσεις μόνο επειδή νόσησε από COVID-19.

Διαφορετική είναι η περίπτωση όταν υπάρχουν επίμονοι παλμοί, πόνος στο στήθος, δύσπνοια, λιποθυμικά επεισόδια ή ασυνήθιστη μείωση της αντοχής.

Μεγαλύτερη προσοχή χρειάζονται επίσης οι ασθενείς με γνωστή καρδιοπάθεια που παρουσιάζουν νέα ή επιδεινούμενα συμπτώματα, καθώς και όσοι είχαν σημαντικές καρδιακές επιπλοκές κατά τη διάρκεια της νοσηλείας τους.

Ο έλεγχος καθορίζεται από το ιστορικό και την κλινική εικόνα. Μπορεί να περιλαμβάνει ηλεκτροκαρδιογράφημα, εξετάσεις αίματος, υπερηχογράφημα ή καταγραφή ρυθμού, χωρίς να είναι απαραίτητο να γίνουν όλα σε κάθε ασθενή.

7. Πότε μπορώ να επιστρέψω στην άσκηση;

Σε μια ανεπίπλεκτη λοίμωξη, η επιστροφή στη συνήθη σωματική δραστηριότητα μπορεί να γίνει σταδιακά, όταν έχουν υποχωρήσει τα οξέα συμπτώματα και ο ασθενής αισθάνεται ότι έχει αναρρώσει.

Αν όμως κατά τη διάρκεια της προσπάθειας εμφανίζονται πόνος στο στήθος, ασυνήθιστη δύσπνοια, σημαντικές ταχυκαρδίες ή ζάλη, χρειάζεται αξιολόγηση πριν από την επιστροφή σε έντονη άσκηση.

Ιδιαίτερη περίπτωση αποτελεί η επιβεβαιωμένη μυοκαρδίτιδα, όπου απαιτείται περιορισμός της σωματικής δραστηριότητας και εξατομικευμένη καρδιολογική παρακολούθηση πριν δοθεί η δυνατότητα επιστροφής στην άθληση.

Αντίστοιχα, όταν υπάρχει επιδείνωση των συμπτωμάτων μετά από προσπάθεια στο πλαίσιο Long COVID, η σωματική δραστηριότητα πρέπει να προσαρμόζεται προσεκτικά στις δυνατότητες του ασθενούς.

8. Τι πρέπει τελικά να θυμόμαστε;

Η COVID-19 μπορεί να επηρεάσει το καρδιαγγειακό σύστημα, αλλά οι σοβαρές καρδιακές επιπλοκές δεν αποτελούν τον κανόνα σε κάθε λοίμωξη.

Δεν υπάρχει λόγος ένας άνθρωπος που ανάρρωσε πλήρως να υποβάλλεται από φόβο σε μια σειρά εξετάσεων χωρίς συγκεκριμένη ένδειξη.

Από την άλλη πλευρά, δεν πρέπει να υποτιμούμε νέα ή επίμονα καρδιοαναπνευστικά συμπτώματα, ιδιαίτερα όταν επηρεάζουν την καθημερινότητα ή συνοδεύονται από προειδοποιητικά σημεία.

Όπως συμβαίνει με τα περισσότερα προβλήματα στην καρδιολογία, η σωστή προσέγγιση ξεκινά από το ιστορικό και την κλινική εξέταση.

Στόχος είναι να αναγνωρίσουμε έγκαιρα τους ανθρώπους που πραγματικά χρειάζονται περαιτέρω έλεγχο, χωρίς να υποβάλλουμε όλους τους ασθενείς σε περιττές εξετάσεις.